감탕나무속

1. 개요

감탕나무속(Ilex)은 전 세계 온대 및 아열대 지역에 널리 분포하는 나무, 관목, 덩굴 식물로, 상록수 또는 낙엽성 잎을 가지며 눈에 띄지 않는 꽃을 피운다. 이 속은 다양한 종을 포함하며, 특히 아메리카와 동남아시아에서 종의 다양성이 높다. 감탕나무속은 세 개의 아속으로 나뉘며, 잎은 단순하고 어긋나며, 열매는 장과 또는 핵과로, 빨간색, 갈색, 검은색 등 다양한 색상을 띤다. 이 열매는 일부 조류와 동물에게 중요한 먹이원이며, 인간에게는 약간의 독성을 가질 수 있다. 감탕나무속은 다양한 문화에서 관상용 식물로 사용되며, 특히 크리스마스 장식에 많이 활용된다.

2. 분류

감탕나무속(Ilex)에는 다음 목록의 종이 포함되어 있다.

* 감탕나무( I. integra)
* 갯낙상홍( I. decidua)
* 광동동청목( I. kwangtungensis)
* 글라브라꽝꽝나무( I. glabra)
* 꽝꽝나무( I. crenata)
* 나도꽝꽝나무( I. maximowicziana)
* 낙상홍( I. serrata)
* 넓은잎감탕나무( I. latifolia)
* 대실흑동청목( I. macrocarpa)
* 대팻집나무( I. macropoda)
* 동청목( I. pedunculosa)
* 류큐호랑가시나무( I. dimorphophylla)
* 마테나무( I. paraguariensis)
* 머틀호랑가시나무( I. myrtifolia)
* 먼나무( I. rotunda)
* 미국낙상홍( I. verticillata)
* 미국호랑가시나무( I. opaca)
* 사천호랑가시나무( I. bioritsensis)
* 아테누아호랑가시나무( I. × attenuata)
* 완도호랑가시나무( I. × wandoensis)
* 유럽호랑가시나무( I. aquifolium)
* 조지아갯낙상홍( I. longipes)
* 조지호랑가시나무( I. georgei)
* 좀대팻집나무( I. micrococca)
* 중국먼나무( I. chinensis)
* 채진낙상홍( I. amelanchier)
* 카신호랑가시나무( I. cassine)
* 콜시카호랑가시나무( I. colchica)
* 파르주호랑가시나무( I. fargesii)
* 퍼니호랑가시나무( I. pernyi)
* 페라도감탕나무( I. perado)
* 호랑가시나무( I. cornuta)
* 화중호랑가시나무( I. centrochinensis)
* 히말라야호랑가시나무( I. dipyrena)
* I. abscondita
* I. aculeolata
* I. acutidenticulata
* I. affinis
* I. aggregata
* I. altiplana
* I. amazonensis
* I. ambigua
* I. amboroica
* I. amplifolia
* I. amygdalina
* I. andicola
* I. angulata
* I. angustissima
* I. annamensis
* I. anodonta
* I. anomala
* I. anonoides
* I. antonii
* I. apicidens
* I. apiensis
* I. aracamuniana
* I. archeri
* I. ardisiifrons
* I. argentina
* I. arimensis
* I. arisanensis
* I. arnhemensis
* I. asperula
* I. asprella
* I. atabapoensis
* I. atrata
* I. auricula
* I. austrosinensis
* I. azuensis
* I. baasiana
* I. bahiahondica
* I. barahonica
* I. belizensis
* I. berteroi
* I. bidens
* I. biserrulata
* I. blancheana
* I. blanchetii
* I. boliviana
* I. brachyphylla
* I. brandegeeana
* I. brasiliensis
* I. brevicuspis
* I. brevipedicellata
* I. buergeri
* I. bullata
* I. buxifolia
* I. buxoides
* I. calcicola
* I. canariensis
* I. cardonae
* I. casiquiarensis
* I. celebensis
* I. cerasifolia
* I. chamaebuxus
* I. chamaedryfolia
* I. championii
* I. chapaensis
* I. chengbuensis
* I. chengkouensis
* I. cheniana
* I. chevalieri
* I. chingiana
* I. chiriquensis
* I. chuguangii
* I. chuniana
* I. ciliolata
* I. cinerea
* I. clementis
* I. clethriflora
* I. cochinchinensis
* I. cognata
* I. collina
* I. colombiana
* I. condensata
* I. condorensis
* I. confertiflora
* I. congesta
* I. conocarpa
* I. cookii
* I. corallina
* I. coriacea
* I. costaricensis
* I. costata
* I. cowanii
* I. crassifolioides
* I. cubana
* I. culmenicola
* I. cupreonitens
* I. curranii
* I. cuthbertii
* I. cuzcoana
* I. cymosa
* I. cyrtura
* I. dabieshanensis
* I. danielis
* I. daphnogenea
* I. dasyclada
* I. dasyphylla
* I. davidsei
* I. dehongensis
* I. delavayi
* I. densifolia
* I. denticulata
* I. dianguiensis
* I. dicarpa
* I. dictyoneura
* I. dioica
* I. diospyroides
* I. discolor
* I. diuretica
* I. divaricata
* I. dolichopoda
* I. duarteensis
* I. dugesii
* I. duidae
* I. dumosa
* I. editicostata
* I. elliptica
* I. elmerrilliana
* I. embelioides
* I. emmae
* I. englishii
* I. eoa
* I. ericoides
* I. estriata
* I. euryoides
* I. excavata
* I. excelsa
* I. fanshawei
* I. farallonensis
* I. fengqingensis
* I. ferruginea
* I. ficifolia
* I. ficoidea
* I. floribunda
* I. florifera
* I. flosparva
* I. formosana
* I. forrestii
* I. fragilis
* I. friburgensis
* I. fruticosa
* I. fuertensiana
* I. fukienensis
* I. gabinetensis
* I. gabrielleana
* I. gagnepainiana
* I. gale
* I. gansuensis
* I. gardneriana
* I. geniculata
* I. gintungensis
* I. glabella
* I. glaucophylla
* I. glazioviana
* I. gleasoniana
* I. glomerata
* I. godajam
* I. goshiensis
* I. gotardensis
* I. goudotii
* I. graciliflora
* I. grandiflora
* I. gransabanensis
* I. guaiquinimae
* I. guangnanensis
* I. guaramacalensis
* I. guayusa
* I. guerreroii
* I. guianensis
* I. guizhouensis
* I. gundlachiana
* I. haberi
* I. hainanensis
* I. hanceana
* I. harmandiana
* I. harrisii
* I. havilandii
* I. hayatana
* I. hemiepiphytica
* I. hexandra
* I. hicksii
* I. hippocrateoides
* I. hirsuta
* I. holstii
* I. honbaensis
* I. hondurensis
* I. hookeri
* I. huachamacariana
* I. hualgayoca
* I. huiana
* I. hunanensis
* I. huoshanensis
* I. hylonoma
* I. hypaneura
* I. hypoglauca
* I. ignicola
* I. ijuensis
* I. illustris
* I. impressa
* I. integerrima
* I. intermedia
* I. intricata
* I. inundata
* I. jacobsii
* I. jamaicana
* I. jaramillana
* I. jauaensis
* I. jelskii
* I. jenmanii
* I. jiaolingensis
* I. jingxiensis
* I. jinyunensis
* I. jiuwanshanensis
* I. julianii
* I. juttana
* I. karstenii
* I. karuaiana
* I. kaushue
* I. kelabitana
* I. kelsallii
* I. kengii
* I. keranjiensis
* I. ketambensis
* I. khasiana
* I. kiangsiensis
* I. kinabaluensis
* I. kingiana
* I. × kiusiana
* I. knucklesensis
* I. kobuskiana
* I. krugiana
* I. kunmingensis
* I. kunthiana
* I. kusanoi
* I. laevigata
* I. lamprophylla
* I. lancilimba
* I. lasseri
* I. latifrons
* I. laureola
* I. laurina
* I. leucoclada
* I. liana
* I. liangii
* I. liebmannii
* I. liesneri
* I. lihuaiensis
* I. lilianeae
* I. linii
* I. litseifolia
* I. liukiuensis
* I. loeseneri
* I. lohfauensis
* I. longecaudata
* I. longipetiolata
* I. longipilosa
* I. longzhouensis
* I. lonicerifolia
* I. loranthoides
* I. loretoica
* I. ludianensis
* I. lundii
* I. maasiana
* I. macarenensis
* I. macbridiana
* I. macfadyenii
* I. machilifolia
* I. maclurei
* I. macrostigma
* I. magnifolia
* I. magnifructa
* I. maguirei
* I. maingayi
* I. × makinoi
* I. malabarica
* I. malaccensis
* I. mandonii
* I. manitzii
* I. manneiensis
* I. marahuacae
* I. marginata
* I. marlipoensis
* I. martiana
* I. martiniana
* I. matanoana
* I. maxima
* I. medogensis
* I. megalophylla
* I. megaphylla
* I. melanophylla
* I. memecylifolia
* I. mertensii
* I. mesilauensis
* I. metabaptista
* I. micrantha
* I. microdonta
* I. microphylla
* I. microsticta
* I. microwrightioides
* I. miguensis
* I. mitis
* I. montana
* I. mucronata
* I. mucronulata
* I. mucugensis
* I. myricoides
* I. myrtillus
* I. nanchuanensis
* I. nanningensis
* I. nayana
* I. neblinensis
* I. nemorosa
* I. neocaledonica
* I. neomamillata
* I. neoreticulata
* I. nervosa
* I. nervulosa
* I. nigropunctata
* I. ningdeensis
* I. nipponica
* I. nitida
* I. nitidissima
* I. nothofagifolia
* I. nothophoeboides
* I. nubicola
* I. nuculicava
* I. nummularia
* I. obcordata
* I. oblonga
* I. obtusata
* I. occulta
* I. odorata
* I. oligodonta
* I. oligoneura
* I. oliveriana
* I. omeiensis
* I. organensis
* I. ovalifolia
* I. ovalis
* I. × owariensis
* I. pachyphylla
* I. pallida
* I. paltorioides
* I. paruensis
* I. parvifructa
* I. patens
* I. pauciflora
* I. paucinervia
* I. paujiensis
* I. peiradena
* I. pentagona
* I. perlata
* I. permicrophylla
* I. pernervata
* I. perryana
* I. petiolaris
* I. phillyreifolia
* I. pingheensis
* I. pingnanensis
* I. poiensis
* I. poilanei
* I. polita
* I. polypyrena
* I. praetermissa
* I. pringlei
* I. promecophylla
* I. prostrata
* I. psammophila
* I. pseudobuxus
* I. pseudoebenacea
* I. pseudomachilifolia
* I. pseudo-odorata
* I. pseudothea
* I. pseudotheezans
* I. pseudoumbelliformis
* I. pseudovaccinium
* I. ptariana
* I. pubescens
* I. pubifructa
* I. pubigera
* I. pubilimba
* I. pustulosa
* I. pyrifolia
* I. qianlingshanensis
* I. quercetorum
* I. quitensis
* I. rarasanensis
* I. renae
* I. retusa
* I. retusifolia
* I. rimbachii
* I. robusta
* I. robustinervosa
* I. rubra
* I. rubrinervia
* I. rugosa
* I. rupicola
* I. salicina
* I. sanqingshanensis
* I. sapiiformis
* I. sapotifolia
* I. savannarum
* I. saxicola
* I. schwackeana
* I. sclerophylla
* I. sclerophylloides
* I. scopulorum
* I. scutiiformis
* I. sebertii
* I. servinii
* I. sessiliflora
* I. sessilifructa
* I. shennongjiaensis
* I. shimeica
* I. shukunii
* I. shweliensis
* I. sideroxyloides
* I. sikkimensis
* I. sinica
* I. sipapoana
* I. skutchii
* I. socorroensis
* I. soderstromii
* I. solida
* I. spicata
* I. spinigera
* I. spinulosa
* I. spruceana
* I. stellata
* I. stenura
* I. sterrophylla
* I. stewardii
* I. steyermarkii
* I. strigillosa
* I. suaveolens
* I. subcaudata
* I. subcordata
* I. subcrenata
* I. suber
* I. subficoidea
* I. sublongicaudata
* I. subodorata
* I. subrotundifolia
* I. subrugosa
* I. subtriflora
* I. sugerokii
* I. suichangensis
* I. summa
* I. suprema
* I. suzukii
* I. synpyrena
* I. syzygiophylla
* I. szechwanensis
* I. tadiandamolensis
* I. tahanensis
* I. tamii
* I. tarapotina
* I. tateana
* I. taubertiana
* I. tectonica
* I. tenuis
* I. tepuiana
* I. teratopis
* I. tetramera
* I. theezans
* I. thyrsiflora
* I. tiricae
* I. tonii
* I. tonkinensis
* I. toroidea
* I. trachyphylla
* I. trichocarpa
* I. trichoclada
* I. trichothyrsa
* I. triflora
* I. truxillensis
* I. tsangii
* I. tsiangiana
* I. tsoii
* I. tugitakayamensis
* I. tutcheri
* I. uaramae
* I. uleana
* I. umbellata
* I. umbellulata
* I. uniflora
* I. uraiensis
* I. urbaniana
* I. urceolatus
* I. vacciniifolia
* I. valenzuelana
* I. velutina
* I. velutinulosa
* I. venezuelensis
* I. venosa
* I. venulosa
* I. venusta
* I. verisimilis
* I. vesparum
* I. victorinii
* I. vietnamensis
* I. villosula
* I. virgata
* I. viridis
* I. vismiifolia
* I. vitiensis
* I. volkensiana
* I. vomitoria
* I. vulcanicola
* I. walkeri
* I. wallichii
* I. walsinghamii
* I. warburgii
* I. wattii
* I. weberlingii
* I. wenchowensis
* I. wenzelii
* I. wightiana
* I. williamsii
* I. wilsonii
* I. wugongshanensis
* I. wuiana
* I. wurdackiana
* I. xiaojinensis
* I. yangchunensis
* I. yanlingensis
* I. yunnanensis
* I. yurumanguinis
* I. yutajensis
* I. zeylanica
* I. zhejiangensis

2.1. ''Ilex'' 아속 ''Byronia''

{{columns-list|colwidth=20em|
* 감탕나무(I. integra Thunb.)
* 갯낙상홍(I. decidua Walter)
I. d. var. mulleri Edwin ex T.R.Dudley
* 광동동청목(I. kwangtungensis Merr.)
* 글라브라꽝꽝나무(I. glabra (L.) A.Gray)
* 꽝꽝나무(I. crenata Thunb.)
* 나도꽝꽝나무(I. maximowicziana Loes.)
* 낙상홍(I. serrata Thunb.)
* 넓은잎감탕나무(I. latifolia Thunb.)
* 대실흑동청목(I. macrocarpa Oliv.)
* 대팻집나무(I. macropoda Miq.)
* 동청목(I. pedunculosa Miq.)
* 류큐호랑가시나무(I. dimorphophylla Koidz.)
* 마테나무(I. paraguariensis A.St.-Hil.)
I. p. var. sincorensis Loes.
I. p. var. vestita (Reissek) Loes.
* 머틀호랑가시나무(I. myrtifolia Walter)
* 먼나무(I. rotunda Thunb.)
* 미국낙상홍(I. verticillata (L.) A.Gray)
* 미국호랑가시나무(I. opaca Aiton)
I. o. var. arenicola (Ashe) Ashe
I. o. var. laxiflora (Lam.) Nutt.
* 사천호랑가시나무(I. bioritsensis Hayata)
* 아테누아호랑가시나무(I. × attenuata Ashe)
* 완도호랑가시나무(I. × wandoensis C.F.Mill. & M.Kim)
* 유럽호랑가시나무(I. aquifolium L.)
* 조지아갯낙상홍(I. longipes Chapm. ex Trel.)
* 조지호랑가시나무(I. georgei H.F.Comber)
* 좀대팻집나무(I. micrococca Maxim.)
* 중국먼나무(I. chinensis Sims)
* 채진낙상홍(I. amelanchier M.A.Curtis ex Chapm.)
* 카신호랑가시나무(I. cassine L.)
I. c. var. parvifolia C.K.Schneid.
I. c. subsp. mexicana (Turcz.) A.E.Murray
* 콜시카호랑가시나무(I. colchica Pojark.)
I. c. subsp. imerethica (Gagnidze) Gagnidze
* 파르주호랑가시나무(I. fargesii Franch.)
I. f. var. angustifolia C.Y.Chang
I. f. var. brevifolia S.Andrews
I. f. var. parvifolia (S.Y.Hu) S.Andrews
I. f. subsp. melanotricha (Merr.) S.Andrews
* 퍼니호랑가시나무(I. pernyi Franch.)
* 페라도감탕나무(I. perado Aiton)
I. p. f. umbrosa P.Silva & Q.J.P.Silva
I. p. subsp. iberica (Loes.) S.Andrews
I. p. subsp. lopezlilloi (G.Kunkel) O.Erikss., A.Hansen & Sunding
* 호랑가시나무(I. cornuta Lindl. & Paxton)
* 화중호랑가시나무(I. centrochinensis S.Y.Hu)
* 히말라야호랑가시나무(I. dipyrena Wall.)
* I. abscondita Steyerm.
* I. aculeolata Nakai
* I. acutidenticulata Steyerm.
* I. affinis Gardner
* I. aggregata (Ruiz & Pav.) Loes.
* I. altiplana Steyerm.
I. a. var. bahiensis Loes.
* I. amazonensis Edwin
* I. ambigua (Michx.) Torr.
* I. amboroica Loes.
* I. amplifolia Rusby
* I. amygdalina Reissek ex Loes.
* I. andicola Loes.
* I. angulata Merr. & Chun
* I. angustissima Reissek
* I. annamensis Tardieu
* I. anodonta Standl. & Steyerm.
* I. anomala Hook. & Arn.
* I. anonoides Loes.
* I. antonii Elmer
* I. apicidens N.E.Br.
* I. apiensis S.Andrews
* I. aracamuniana Steyerm.
* I. archeri Edwin
* I. ardisiifrons Reissek
* I. argentina Lillo
* I. arimensis (Loes.) Britton ex R.O.Williams
* I. arisanensis Yamam.
* I. arnhemensis Loes.
I. a. subsp. ferdinandi (Harms) Jessup
* I. asperula Mart. ex Reissek
I. a. var. pyrenea Loes.
* I. asprella Champ. ex Benth.
I. a. var. megalophylla T.R.Dudley
* I. atabapoensis T.R.Dudley
* I. atrata W.W.Sm.
I. a. var. glabra C.Y.Wu ex Y.R.Li
* I. auricula S.Andrews
* I. austrosinensis C.J.Tseng
* I. azuensis Loes.
* I. baasiana B.C.Stone & Kiew
* I. bahiahondica (Loes.) P.A.González
* I. barahonica Loes.
* I. belizensis Lundell
* I. berteroi Loes.
* I. bidens C.Y.Wu ex Y.R.Li
* I. biserrulata Loes.
* I. blancheana Judd
* I. blanchetii Loes.
* I. boliviana Britton
* I. brachyphylla (Hand.-Mazz.) S.Y.Hu
* I. brandegeeana Loes.
* I. brasiliensis (Spreng.) Loes.
* I. brevicuspis Reissek
* I. brevipedicellata Steyerm.
* I. buergeri Miq.
* I. bullata Cuatrec.
* I. buxifolia Gardner
* I. buxoides S.Y.Hu
* I. calcicola W.B.Liao & K.W.Xu
* I. canariensis Poir.
I. c. subsp. azevinho (Sol. ex Lowe) G.Kunkel
* I. cardonae Steyerm.
* I. casiquiarensis Loes.
* I. celebensis Capit.
I. c. var. ranauana S.Andrews
* I. cerasifolia Reissek
* I. chamaebuxus C.Y.Wu ex Y.R.Li
* I. chamaedryfolia Reissek
* I. championii Loes.
* I. chapaensis Merr.
* I. chengbuensis C.J.Qi & Q.Z.Lin
* I. chengkouensis C.J.Tseng
* I. cheniana T.R.Dudley
* I. chevalieri Tardieu
* I. chingiana Hu & Tang
I. c. var. megacarpa (H.G.Ye & H.S.Chen) L.G.Lei
* I. chiriquensis Standl.
* I. chuguangii M.M.Lin
* I. chuniana S.Y.Hu
* I. ciliolata Steyerm.
* I. cinerea Champ. ex Benth.
* I. clementis Britton & P.Wilson
* I. clethriflora S.Andrews
* I. cochinchinensis Loes.
* I. cognata Reissek
* I. collina Alexander
* I. colombiana Cuatrec.
* I. condensata Turcz.
* I. condorensis Pierre
* I. confertiflora Merr.
* I. congesta Reissek
* I. conocarpa Reissek
* I. cookii Britton & P.Wilson
* I. corallina Franch.
* I. coriacea (Pursh) Chapm.
* I. costaricensis Donn.Sm.
* I. costata Edwin
* I. cowanii Wurdack
* I. crassifolioides Loes.
* I. cubana Loes.
* I. culmenicola Steyerm.
* I. cupreonitens C.Y.Wu ex Y.R.Li
* I. curranii Merr.
* I. cuthbertii Small
* I. cuzcoana Loes.
* I. cymosa Blume
* I. cyrtura Merr.
* I. dabieshanensis K.Yao & M.B.Deng
* I. danielis Killip & Cuatrec.
* I. daphnogenea Reissek
* I. dasyclada C.Y.Wu ex Y.R.Li
* I. dasyphylla Merr.
* I. davidsei Steyerm.
* I. dehongensis S.K.Chen & Y.X.Feng
* I. delavayi Franch.
* I. densifolia Miq.
* I. denticulata Wall. ex Wight
* I. dianguiensis C.J.Tseng
* I. dicarpa Y.R.Li
* I. dictyoneura Loes.
* I. dioica (Vahl) Griseb.
I. d. var. fendleri Loes.
* I. diospyroides Reissek
* I. discolor Hemsl.
I. d. var. tolucana (Hemsl.) Edwin ex J.Linares
* I. diuretica Mart. ex Reissek
* I. divaricata Mart. ex Reissek
* I. dolichopoda Merr. & Chun
* I. duarteensis Loes.
* I. dugesii Fernald
* I. duidae Gleason
* I. dumosa Reissek
I. d. var. guaranina Loes.
* I. editicostata Hu & Tang
* I. elliptica Kunth
* I. elmerrilliana S.Y.Hu
* I. embelioides Hook.f.
* I. emmae D.M.Hicks
* I. englishii Lace
* I. eoa Alain
* I. ericoides Loes.
* I. estriata C.J.Tseng
* I. euryoides C.J.Tseng
* I. excavata Pierre
* I. excelsa (Wall.) Voigt
* I. fanshawei Edwin
* I. farallonensis Cuatrec.
* I. fengqingensis C.Y.Wu ex Y.R.Li
* I. ferruginea Hand.-Mazz.
* I. ficifolia C.J.Tseng ex S.K.Chen & Y.X.Feng
* I. ficoidea Hemsl.
* I. floribunda Reissek ex Maxim.
* I. florifera Fawc. & Rendle
* I. flosparva Cuatrec.
* I. formosana Maxim.
* I. forrestii H.F.Comber
* I. fragilis Hook.f.
I. f. f. kingii Loes.
* I. friburgensis Loes.
* I. fruticosa S.Andrews
* I. fuertensiana (Loes.) T.R.Dudley
* I. fukienensis S.Y.Hu
I. f. f. puberula C.J.Tseng & H.H.Liu
* I. gabinetensis Cuatrec.
* I. gabrielleana Loizeau & Spichiger
* I. gagnepainiana Tardieu
* I. gale Triana & Planch.
* I. gansuensis D.Y.Hong
* I. gardneriana Wight
* I. geniculata Maxim.
* I. gintungensis H.W.Li ex Y.R.Li
* I. glabella Steyerm.
* I. glaucophylla Steyerm.
* I. glazioviana Loes.
* I. gleasoniana Steyerm.
* I. glomerata King
* I. godajam Colebr. ex Hook.f.
* I. goshiensis Hayata
* I. gotardensis Loizeau & Spichiger
* I. goudotii Loes.
* I. graciliflora Champ. ex Benth.
* I. grandiflora Ridl.
* I. gransabanensis Steyerm.
* I. guaiquinimae Steyerm.
* I. guangnanensis C.J.Tseng & Y.R.Li
* I. guaramacalensis Cuello & Aymard
* I. guayusa Loes.
* I. guerreroii Merr. ex Elmer
* I. guianensis (Aubl.) Kuntze
* I. guizhouensis C.J.Tseng
* I. gundlachiana Loes.
* I. haberi (Lundell) W.J.Hahn
* I. hainanensis Merr.
* I. hanceana Maxim.
* I. harmandiana Pierre
* I. harrisii Loes.
* I. havilandii Loes.
* I. hayatana Loes.
* I. hemiepiphytica W.J.Hahn
* I. hexandra Bello ex A.Stahl
* I. hicksii I.M.Turner
* I. hippocrateoides Kunth
* I. hirsuta C.J.Tseng ex S.K.Chen & Y.X.Feng
* I. holstii Steyerm.
* I. honbaensis Tardieu
* I. hondurensis Standl.
* I. hookeri King
* I. huachamacariana Edwin
* I. hualgayoca Loizeau & Spichiger
* I. huiana C.J.Tseng ex S.K.Chen & Y.X.Feng
* I. hunanensis C.J.Qi & Q.Z.Lin
* I. huoshanensis Y.H.He
* I. hylonoma Hu & Tang
* I. hypaneura Loes.
* I. hypoglauca (Miq.) Loes.
* I. ignicola Steyerm.
* I. ijuensis S.Andrews
* I. illustris Ridl.
* I. impressa Ekman & Loes.
* I. integerrima Reissek
* I. intermedia Loes.
* I. intricata Hook.f.
* I. inundata Poepp. ex Reissek
* I. jacobsii S.Andrews
* I. jamaicana Proctor
* I. jaramillana Cuatrec.
* I. jauaensis Steyerm.
* I. jelskii Zahlbr.
* I. jenmanii Loes.
* I. jiaolingensis C.J.Tseng & H.H.Liu
* I. jingxiensis Y.F.Huang & M.X.Lai
* I. jinyunensis Z.M.Tan
* I. jiuwanshanensis C.J.Tseng
* I. julianii Edwin
* I. juttana Loizeau & Spichiger
* I. karstenii Loes.
* I. karuaiana Steyerm.
* I. kaushue S.Y.Hu
* I. kelabitana S.Andrews
* I. kelsallii Ridl.
* I. kengii S.Y.Hu
* I. keranjiensis S.Andrews
* I. ketambensis T.R.Dudley
* I. khasiana Purkay.
* I. kiangsiensis (S.Y.Hu) C.J.Tseng & B.W.Liu
* I. kinabaluensis S.Andrews
* I. kingiana Cockerell
* I. × kiusiana Hatus.
* I. knucklesensis Philcox
* I. kobuskiana S.Y.Hu
* I. krugiana Loes.
I. k. var. paciportensis (Loes.) P.A.González
* I. kunmingensis H.W.Li ex Y.R.Li
I. k. var. capitata Y.R.Li
* I. kunthiana Triana
* I. kusanoi Hayata
* I. laevigata A.Gray
* I. lamprophylla Standl.
* I. lancilimba Merr.
* I. lasseri Edwin
* I. latifrons Chun
* I. laureola Triana
* I. laurina Kunth
* I. leucoclada (Maxim.) Makino
* I. liana S.Y.Hu
* I. liangii S.Y.Hu
* I. liebmannii Standl.
* I. liesneri Steyerm.
* I. lihuaiensis T.R.Dudley
* I. lilianeae Loizeau & Spichiger
* I. linii C.J.Tseng
* I. litseifolia Hu & Tang
* I. liukiuensis Loes.
* I. loeseneri Tardieu
* I. lohfauensis Merr.
* I. longecaudata H.F.Comber
* I. longipetiolata Loes.
* I. longipilosa Steyerm.
* I. longzhouensis C.J.Tseng
* I. lonicerifolia Hayata
* I. loranthoides Mart. ex Reissek
* I. loretoica Loes.
* I. ludianensis S.C.Huang ex Y.R.Li
* I. lundii Warm.
* I. maasiana Loizeau & Spichiger
* I. macarenensis Cuatrec.
* I. macbridiana Edwin
* I. macfadyenii (Walp.) Rehder
I. m. var. moana (Borhidi & O.Muñiz) P.A.González
I. m. var. puberula (Proctor) Edwin ex P.A.González
I. m. subsp. ovata (Griseb.) Nicolson
* I. machilifolia H.W.Li ex Y.R.Li
* I. maclurei Merr.
* I. macrostigma C.Y.Wu ex Y.R.Li
* I. magnifolia Cuatrec.
* I. magnifructa Edwin
* I. maguirei Wurdack
* I. maingayi Hook.f.
* I. × makinoi H.Hara
* I. malabarica Bedd.
* I. malaccensis Loes.
I. m. var. ferruginifolia D.M.Hicks
* I. mandonii Loes.
* I. manitzii P.A.González
* I. manneiensis S.Y.Hu
* I. marahuacae Steyerm.
* I. marginata Edwin
* I. marlipoensis H.W.Li ex Y.R.Li
* I. martiana Walp.
* I. martiniana D.Don
* I. matanoana Makino
* I. maxima W.J.Hahn
* I. medogensis Y.R.Li
* I. megalophylla Edwin ex T.R.Dudley
* I. megaphylla S.Andrews
* I. melanophylla H.T.Chang
* I. memecylifolia Champ. ex Benth.
* I. mertensii Maxim.
* I. mesilauensis S.Andrews
* I. metabaptista Loes.
I. m. var. bodinieri (Loes. ex H.Lév.) Barriera
* I. micrantha Triana & Planch.
* I. microdonta Reissek
* I. microphylla Hook.
* I. microsticta Loes.
* I. microwrightioides Loes.
* I. miguensis S.Y.Hu
* I. mitis (L.) Radlk.
* I. montana Torr. & A.Gray
I. m. var. lanceolata (Macfad.) Griseb.
* I. mucronata (L.) M.Powell, Savol. & S.Andrews
* I. mucronulata Cuatrec.
* I. mucugensis Groppo
* I. myricoides Kunth
* I. myrtillus Ridl.
* I. nanchuanensis Z.M.Tan
* I. nanningensis Hand.-Mazz.
* I. nayana Cuatrec.
* I. neblinensis Edwin
* I. nemorosa Rizzini
* I. neocaledonica Maxim.
* I. neomamillata I.M.Turner
* I. neoreticulata I.M.Turner
* I. nervosa Triana
I. n. var. glabrata Steyerm.
* I. nervulosa (Loes.) S.Andrews
* I. nigropunctata Miers
* I. ningdeensis C.J.Tseng
* I. nipponica Makino
* I. nitida (Vahl) Maxim.
I. n. var. repanda (Griseb.) P.A.González
** I. n. var. repandoides (Loes.) P.A.González
* ''I. nit

2.2. ''Ilex'' 아속 ''Prinos''

감탕나무속(Ilex)에는 다음 목록의 종이 포함되어 있다.

* 감탕나무(I. integra)
* 갯낙상홍(I. decidua)
* 광동동청목(I. kwangtungensis)
* 글라브라꽝꽝나무(I. glabra)
* 꽝꽝나무(I. crenata)
* 나도꽝꽝나무(I. maximowicziana)
* 낙상홍(I. serrata)
* 넓은잎감탕나무(I. latifolia)
* 대실흑동청목(I. macrocarpa)
* 대팻집나무(I. macropoda)
* 동청목(I. pedunculosa)
* 류큐호랑가시나무(I. dimorphophylla)
* 마테나무(I. paraguariensis)
* 머틀호랑가시나무(I. myrtifolia)
* 먼나무(I. rotunda)
* 미국낙상홍(I. verticillata)
* 미국호랑가시나무(I. opaca)
* 사천호랑가시나무(I. bioritsensis)
* 아테누아호랑가시나무(I. × attenuata)
* 완도호랑가시나무(I. × wandoensis)
* 유럽호랑가시나무(I. aquifolium)
* 조지아갯낙상홍(I. longipes)
* 조지호랑가시나무(I. georgei)
* 좀대팻집나무(I. micrococca)
* 중국먼나무(I. chinensis)
* 채진낙상홍(I. amelanchier)
* 카신호랑가시나무(I. cassine)
* 콜시카호랑가시나무(I. colchica)
* 파르주호랑가시나무(I. fargesii)
* 퍼니호랑가시나무(I. pernyi)
* 페라도감탕나무(I. perado)
* 호랑가시나무(I. cornuta)
* 화중호랑가시나무(I. centrochinensis)
* 히말라야호랑가시나무(I. dipyrena)
* I. abscondita
* I. aculeolata
* I. acutidenticulata
* I. affinis
* I. aggregata
* I. altiplana
* I. amazonensis
* I. ambigua
* I. amboroica
* I. amplifolia
* I. amygdalina
* I. andicola
* I. angulata
* I. angustissima
* I. annamensis
* I. anodonta
* I. anomala
* I. anonoides
* I. antonii
* I. apicidens
* I. apiensis
* I. aracamuniana
* I. archeri
* I. ardisiifrons
* I. argentina
* I. arimensis
* I. arisanensis
* I. arnhemensis
* I. asperula
* I. asprella
* I. atabapoensis
* I. atrata
* I. auricula
* I. austrosinensis
* I. azuensis
* I. baasiana
* I. bahiahondica
* I. barahonica
* I. belizensis
* I. berteroi
* I. bidens
* I. biserrulata
* I. blancheana
* I. blanchetii
* I. boliviana
* I. brachyphylla
* I. brandegeeana
* I. brasiliensis
* I. brevicuspis
* I. brevipedicellata
* I. buergeri
* I. bullata
* I. buxifolia
* I. buxoides
* I. calcicola
* I. canariensis
* I. cardonae
* I. casiquiarensis
* I. celebensis
* I. cerasifolia
* I. chamaebuxus
* I. chamaedryfolia
* I. championii
* I. chapaensis
* I. chengbuensis
* I. chengkouensis
* I. cheniana
* I. chevalieri
* I. chingiana
* I. chiriquensis
* I. chuguangii
* I. chuniana
* I. ciliolata
* I. cinerea
* I. clementis
* I. clethriflora
* I. cochinchinensis
* I. cognata
* I. collina
* I. colombiana
* I. condensata
* I. condorensis
* I. confertiflora
* I. congesta
* I. conocarpa
* I. cookii
* I. corallina
* I. coriacea
* I. costaricensis
* I. costata
* I. cowanii
* I. crassifolioides
* I. cubana
* I. culmenicola
* I. cupreonitens
* I. curranii
* I. cuthbertii
* I. cuzcoana
* I. cymosa
* I. cyrtura
* I. dabieshanensis
* I. danielis
* I. daphnogenea
* I. dasyclada
* I. dasyphylla
* I. davidsei
* I. dehongensis
* I. delavayi
* I. densifolia
* I. denticulata
* I. dianguiensis
* I. dicarpa
* I. dictyoneura
* I. dioica
* I. diospyroides
* I. discolor
* I. diuretica
* I. divaricata
* I. dolichopoda
* I. duarteensis
* I. dugesii
* I. duidae
* I. dumosa
* I. editicostata
* I. elliptica
* I. elmerrilliana
* I. embelioides
* I. emmae
* I. englishii
* I. eoa
* I. ericoides
* I. estriata
* I. euryoides
* I. excavata
* I. excelsa
* I. fanshawei
* I. farallonensis
* I. fengqingensis
* I. ferruginea
* I. ficifolia
* I. ficoidea
* I. floribunda
* I. florifera
* I. flosparva
* I. formosana
* I. forrestii
* I. fragilis
* I. friburgensis
* I. fruticosa
* I. fuertensiana
* I. fukienensis
* I. gabinetensis
* I. gabrielleana
* I. gagnepainiana
* I. gale
* I. gansuensis
* I. gardneriana
* I. geniculata
* I. gintungensis
* I. glabella
* I. glaucophylla
* I. glazioviana
* I. gleasoniana
* I. glomerata
* I. godajam
* I. goshiensis
* I. gotardensis
* I. goudotii
* I. graciliflora
* I. grandiflora
* I. gransabanensis
* I. guaiquinimae
* I. guangnanensis
* I. guaramacalensis
* I. guayusa
* I. guerreroii
* I. guianensis
* I. guizhouensis
* I. gundlachiana
* I. haberi
* I. hainanensis
* I. hanceana
* I. harmandiana
* I. harrisii
* I. havilandii
* I. hayatana
* I. hemiepiphytica
* I. hexandra
* I. hicksii
* I. hippocrateoides
* I. hirsuta
* I. holstii
* I. honbaensis
* I. hondurensis
* I. hookeri
* I. huachamacariana
* I. hualgayoca
* I. huiana
* I. hunanensis
* I. huoshanensis
* I. hylonoma
* I. hypaneura
* I. hypoglauca
* I. ignicola
* I. ijuensis
* I. illustris
* I. impressa
* I. integerrima
* I. intermedia
* I. intricata
* I. inundata
* I. jacobsii
* I. jamaicana
* I. jaramillana
* I. jauaensis
* I. jelskii
* I. jenmanii
* I. jiaolingensis
* I. jingxiensis
* I. jinyunensis
* I. jiuwanshanensis
* I. julianii
* I. juttana
* I. karstenii
* I. karuaiana
* I. kaushue
* I. kelabitana
* I. kelsallii
* I. kengii
* I. keranjiensis
* I. ketambensis
* I. khasiana
* I. kiangsiensis
* I. kinabaluensis
* I. kingiana
* I. × kiusiana
* I. knucklesensis
* I. kobuskiana
* I. krugiana
* I. kunmingensis
* I. kunthiana
* I. kusanoi
* I. laevigata
* I. lamprophylla
* I. lancilimba
* I. lasseri
* I. latifrons
* I. laureola
* I. laurina
* I. leucoclada
* I. liana
* I. liangii
* I. liebmannii
* I. liesneri
* I. lihuaiensis
* I. lilianeae
* I. linii
* I. litseifolia
* I. liukiuensis
* I. loeseneri
* I. lohfauensis
* I. longecaudata
* I. longipetiolata
* I. longipilosa
* I. longzhouensis
* I. lonicerifolia
* I. loranthoides
* I. loretoica
* I. ludianensis
* I. lundii
* I. maasiana
* I. macarenensis
* I. macbridiana
* I. macfadyenii
* I. machilifolia
* I. maclurei
* I. macrostigma
* I. magnifolia
* I. magnifructa
* I. maguirei
* I. maingayi
* I. × makinoi
* I. malabarica
* I. malaccensis
* I. mandonii
* I. manitzii
* I. manneiensis
* I. marahuacae
* I. marginata
* I. marlipoensis
* I. martiana
* I. martiniana
* I. matanoana
* I. maxima
* I. medogensis
* I. megalophylla
* I. megaphylla
* I. melanophylla
* I. memecylifolia
* I. mertensii
* I. mesilauensis
* I. metabaptista
* I. micrantha
* I. microdonta
* I. microphylla
* I. microsticta
* I. microwrightioides
* I. miguensis
* I. mitis
* I. montana
* I. mucronata
* I. mucronulata
* I. mucugensis
* I. myricoides
* I. myrtillus
* I. nanchuanensis
* I. nanningensis
* I. nayana
* I. neblinensis
* I. nemorosa
* I. neocaledonica
* I. neomamillata
* I. neoreticulata
* I. nervosa
* I. nervulosa
* I. nigropunctata
* I. ningdeensis
* I. nipponica
* I. nitida
* I. nitidissima
* I. nothofagifolia
* I. nothophoeboides
* I. nubicola
* I. nuculicava
* I. nummularia
* I. obcordata
* I. oblonga
* I. obtusata
* I. occulta
* I. odorata
* I. oligodonta
* I. oligoneura
* I. oliveriana
* I. omeiensis
* I. organensis
* I. ovalifolia
* I. ovalis
* I. × owariensis
* I. pachyphylla
* I. pallida
* I. paltorioides
* I. paruensis
* I. parvifructa
* I. patens
* I. pauciflora
* I. paucinervia
* I. paujiensis
* I. peiradena
* I. pentagona
* I. perlata
* I. permicrophylla
* I. pernervata
* I. perryana
* I. petiolaris
* I. phillyreifolia
* I. pingheensis
* I. pingnanensis
* I. poiensis
* I. poilanei
* I. polita
* I. polypyrena
* I. praetermissa
* I. pringlei
* I. promecophylla
* I. prostrata
* I. psammophila
* I. pseudobuxus
* I. pseudoebenacea
* I. pseudomachilifolia
* I. pseudo-odorata
* I. pseudothea
* I. pseudotheezans
* I. pseudoumbelliformis
* I. pseudovaccinium
* I. ptariana
* I. pubescens
* I. pubifructa
* I. pubigera
* I. pubilimba
* I. pustulosa
* I. pyrifolia
* I. qianlingshanensis
* I. quercetorum
* I. quitensis
* I. rarasanensis
* I. renae
* I. retusa
* I. retusifolia
* I. rimbachii
* I. robusta
* I. robustinervosa
* I. rubra
* I. rubrinervia
* I. rugosa
* I. rupicola
* I. salicina
* I. sanqingshanensis
* I. sapiiformis
* I. sapotifolia
* I. savannarum
* I. saxicola
* I. schwackeana
* I. sclerophylla
* I. sclerophylloides
* I. scopulorum
* I. scutiiformis
* I. sebertii
* I. servinii
* I. sessiliflora
* I. sessilifructa
* I. shennongjiaensis
* I. shimeica
* I. shukunii
* I. shweliensis
* I. sideroxyloides
* I. sikkimensis
* I. sinica
* I. sipapoana
* I. skutchii
* I. socorroensis
* I. soderstromii
* I. solida
* I. spicata
* I. spinigera
* I. spinulosa
* I. spruceana
* I. stellata
* I. stenura
* I. sterrophylla
* I. stewardii
* I. steyermarkii
* I. strigillosa
* I. suaveolens
* I. subcaudata
* I. subcordata
* I. subcrenata
* I. suber
* I. subficoidea
* I. sublongicaudata
* I. subodorata
* I. subrotundifolia
* I. subrugosa
* I. subtriflora
* I. sugerokii
* I. suichangensis
* I. summa
* I. suprema
* I. suzukii
* I. synpyrena
* I. syzygiophylla
* I. szechwanensis
* I. tadiandamolensis
* I. tahanensis
* I. tamii
* I. tarapotina
* I. tateana
* I. taubertiana
* I. tectonica
* I. tenuis
* I. tepuiana
* I. teratopis
* I. tetramera
* I. theezans
* I. thyrsiflora
* I. tiricae
* I. tonii
* I. tonkinensis
* I. toroidea
* I. trachyphylla
* I. trichocarpa
* I. trichoclada
* I. trichothyrsa
* I. triflora
* I. truxillensis
* I. tsangii
* I. tsiangiana
* I. tsoii
* I. tugitakayamensis
* I. tutcheri
* I. uaramae
* I. uleana
* I. umbellata
* I. umbellulata
* I. uniflora
* I. uraiensis
* I. urbaniana
* I. urceolatus
* I. vacciniifolia
* I. valenzuelana
* I. velutina
* I. velutinulosa
* I. venezuelensis
* I. venosa
* I. venulosa
* I. venusta
* I. verisimilis
* I. vesparum
* I. victorinii
* I. vietnamensis
* I. villosula
* I. virgata
* I. viridis
* I. vismiifolia
* I. vitiensis
* I. volkensiana
* I. vomitoria
* I. vulcanicola
* I. walkeri
* I. wallichii
* I. walsinghamii
* I. warburgii
* I. wattii
* I. weberlingii
* I. wenchowensis
* I. wenzelii
* I. wightiana
* I. williamsii
* I. wilsonii
* I. wugongshanensis
* I. wuiana
* I. wurdackiana
* I. xiaojinensis
* I. yangchunensis
* I. yanlingensis
* I. yunnanensis
* I. yurumanguinis
* I. yutajensis
* I. zeylanica
* I. zhejiangensis

2.3. ''Ilex'' 아속 ''Ilex''

감탕나무속의 Ilex 아속 Ilex에는 감탕나무, 갯낙상홍, 광동동청목, 글라브라꽝꽝나무, 꽝꽝나무, 나도꽝꽝나무, 낙상홍, 넓은잎감탕나무, 대실흑동청목, 대팻집나무, 동청목, 류큐호랑가시나무, 마테나무, 머틀호랑가시나무, 먼나무, 미국낙상홍, 미국호랑가시나무, 사천호랑가시나무, 아테누아호랑가시나무(I. × attenuata), 완도호랑가시나무(I. × wandoensis), 유럽호랑가시나무, 조지아갯낙상홍, 조지호랑가시나무, 좀대팻집나무, 중국먼나무, 채진낙상홍, 카신호랑가시나무, 콜시카호랑가시나무, 파르주호랑가시나무, 퍼니호랑가시나무, 페라도감탕나무, 호랑가시나무, 화중호랑가시나무, 히말라야호랑가시나무 등이 속한다.

이 외에도 I. abscondita, I. aculeolata, I. acutidenticulata, I. affinis, I. aggregata, I. altiplana, I. amazonensis, I. ambigua, I. amboroica, I. amplifolia, I. amygdalina, I. andicola, I. angulata, I. angustissima, I. annamensis, I. anodonta, I. anomala, I. anonoides, I. antonii, I. apicidens, I. apiensis, I. aracamuniana, I. archeri, I. ardisiifrons, I. argentina, I. arimensis, I. arisanensis, I. arnhemensis, I. asperula, I. asprella, I. atabapoensis, I. atrata, I. auricula, I. austrosinensis, I. azuensis, I. baasiana, I. bahiahondica, I. barahonica, I. belizensis, I. berteroi, I. bidens, I. biserrulata, I. blancheana, I. blanchetii, I. boliviana, I. brachyphylla, I. brandegeeana, I. brasiliensis, I. brevicuspis, I. brevipedicellata, I. buergeri, I. bullata, I. buxifolia, I. buxoides, I. calcicola, I. canariensis, I. cardonae, I. casiquiarensis, I. celebensis, I. cerasifolia, I. chamaebuxus, I. chamaedryfolia, I. championii, I. chapaensis, I. chengbuensis, I. chengkouensis, I. cheniana, I. chevalieri, I. chingiana, I. chiriquensis, I. chuguangii, I. chuniana, I. ciliolata, I. cinerea, I. clementis, I. clethriflora, I. cochinchinensis, I. cognata, I. collina, I. colombiana, I. condensata, I. condorensis, I. confertiflora, I. congesta, I. conocarpa, I. cookii, I. corallina, I. coriacea, I. costaricensis, I. costata, I. cowanii, I. crassifolioides, I. cubana, I. culmenicola, I. cupreonitens, I. curranii, I. cuthbertii, I. cuzcoana, I. cymosa, I. cyrtura, I. dabieshanensis, I. danielis, I. daphnogenea, I. dasyclada, I. dasyphylla, I. davidsei, I. dehongensis, I. delavayi, I. densifolia, I. denticulata, I. dianguiensis, I. dicarpa, I. dictyoneura, I. dioica, I. diospyroides, I. discolor, I. diuretica, I. divaricata, I. dolichopoda, I. duarteensis, I. dugesii, I. duidae, I. dumosa, I. editicostata, I. elliptica, I. elmerrilliana, I. embelioides, I. emmae, I. englishii, I. eoa, I. ericoides, I. estriata, I. euryoides, I. excavata, I. excelsa, I. fanshawei, I. farallonensis, I. fengqingensis, I. ferruginea, I. ficifolia, I. ficoidea, I. floribunda, I. florifera, I. flosparva, I. formosana, I. forrestii, I. fragilis, I. friburgensis, I. fruticosa, I. fuertensiana, I. fukienensis, I. gabinetensis, I. gabrielleana, I. gagnepainiana, I. gale, I. gansuensis, I. gardneriana, I. geniculata, I. gintungensis, I. glabella, I. glaucophylla, I. glazioviana, I. gleasoniana, I. glomerata, I. godajam, I. goshiensis, I. gotardensis, I. goudotii, I. graciliflora, I. grandiflora, I. gransabanensis, I. guaiquinimae, I. guangnanensis, I. guaramacalensis, I. guayusa, I. guerreroii, I. guianensis, I. guizhouensis, I. gundlachiana, I. haberi, I. hainanensis, I. hanceana, I. harmandiana, I. harrisii, I. havilandii, I. hayatana, I. hemiepiphytica, I. hexandra, I. hicksii, I. hippocrateoides, I. hirsuta, I. holstii, I. honbaensis, I. hondurensis, I. hookeri, I. huachamacariana, I. hualgayoca, I. huiana, I. hunanensis, I. huoshanensis, I. hylonoma, I. hypaneura, I. hypoglauca, I. ignicola, I. ijuensis, I. illustris, I. impressa, I. integerrima, I. intermedia, I. intricata, I. inundata, I. jacobsii, I. jamaicana, I. jaramillana, I. jauaensis, I. jelskii, I. jenmanii, I. jiaolingensis, I. jingxiensis, I. jinyunensis, I. jiuwanshanensis, I. julianii, I. juttana, I. karstenii, I. karuaiana, I. kaushue, I. kelabitana, I. kelsallii, I. kengii, I. keranjiensis, I. ketambensis, I. khasiana, I. kiangsiensis, I. kinabaluensis, I. kingiana, I. × kiusiana, I. knucklesensis, I. kobuskiana, I. krugiana, I. kunmingensis, I. kunthiana, I. kusanoi, I. laevigata, I. lamprophylla, I. lancilimba, I. lasseri, I. latifrons, I. laureola, I. laurina, I. leucoclada, I. liana, I. liangii, I. liebmannii, I. liesneri, I. lihuaiensis, I. lilianeae, I. linii, I. litseifolia, I. liukiuensis, I. loeseneri, I. lohfauensis, I. longecaudata, I. longipetiolata, I. longipilosa, I. longzhouensis, I. lonicerifolia, I. loranthoides, I. loretoica, I. ludianensis, I. lundii, I. maasiana, I. macarenensis, I. macbridiana, I. macfadyenii, I. machilifolia, I. maclurei, I. macrostigma, I. magnifolia, I. magnifructa, I. maguirei, I. maingayi, I. × makinoi, I. malabarica, I. malaccensis, I. mandonii, I. manitzii, I. manneiensis, I. marahuacae, I. marginata, I. marlipoensis, I. martiana, I. martiniana, I. matanoana, I. maxima, I. medogensis, I. megalophylla, I. megaphylla, I. melanophylla, I. memecylifolia, I. mertensii, I. mesilauensis, I. metabaptista, I. micrantha, I. microdonta, I. microphylla, I. microsticta, I. microwrightioides, I. miguensis, I. mitis, I. montana, I. mucronata, I. mucronulata, I. mucugensis, I. myricoides, I. myrtillus, I. nanchuanensis, I. nanningensis, I. nayana, I. neblinensis, I. nemorosa, I. neocaledonica, I. neomamillata, I. neoreticulata, I. nervosa, I. nervulosa, I. nigropunctata, I. ningdeensis, I. nipponica, I. nitida, I. nitidissima, I. nothofagifolia, I. nothophoeboides, I. nubicola, I. nuculicava, I. nummularia, I. obcordata, I. oblonga, I. obtusata, I. occulta, I. odorata, I. oligodonta, I. oligoneura, I. oliveriana, I. omeiensis, I. organensis, I. ovalifolia, I. ovalis, I. × owariensis, I. pachyphylla, I. pallida, I. paltorioides, I. paruensis, I. parvifructa, I. patens, I. pauciflora, I. paucinervia, I. paujiensis, I. peiradena, I. pentagona, I. perlata, I. permicrophylla, I. pernervata, I. perryana, I. petiolaris, I. phillyreifolia, I. pingheensis, I. pingnanensis, I. poiensis, I. poilanei, I. polita, I. polypyrena, I. praetermissa, I. pringlei, I. promecophylla, I. prostrata, I. psammophila, I. pseudobuxus, I. pseudoebenacea, I. pseudomachilifolia, I. pseudo-odorata, I. pseudothea, I. pseudotheezans, I. pseudoumbelliformis, I. pseudovaccinium, I. ptariana, I. pubescens, I. pubifructa, I. pubigera, I. pubilimba, I. pustulosa, I. pyrifolia, I. qianlingshanensis, I. quercetorum, I. quitensis, I. rarasanensis, I. renae, I. retusa, I. retusifolia, I. rimbachii, I. robusta, I. robustinervosa, I. rubra, I. rubrinervia, I. rugosa, I. rupicola, I. salicina, I. sanqingshanensis, I. sapiiformis, I. sapotifolia, I. savannarum, I. saxicola, I. schwackeana, I. sclerophylla, I. sclerophylloides, I. scopulorum, I. scutiiformis, I. sebertii, I. servinii, I. sessiliflora, I. sessilifructa, I. shennongjiaensis, I. shimeica, I. shukunii, I. shweliensis, I. sideroxyloides, I. sikkimensis, I. sinica, I. sipapoana, I. skutchii, I. socorroensis, I. soderstromii, I. solida, I. spicata, I. spinigera, I. spinulosa, I. spruceana, I. stellata, I. stenura, I. sterrophylla, I. stewardii, I. steyermarkii, I. strigillosa, I. suaveolens, I. subcaudata, I. subcordata, I. subcrenata, I. suber, I. subficoidea, I. sublongicaudata, I. subodorata, I. subrotundifolia, I. subrugosa, I. subtriflora, I. sugerokii, I. suichangensis, I. summa, I. suprema, I. suzukii, I. synpyrena, I. syzygiophylla, I. szechwanensis, I. tadiandamolensis, I. tahanensis, I. tamii, I. tarapotina, I. tateana, I. taubertiana, I. tectonica, I. tenuis, I. tepuiana, I. teratopis, I. tetramera, I. theezans, I. thyrsiflora, I. tiricae, I. tonii, I. tonkinensis, I. toroidea, I. trachyphylla, I. trichocarpa, I. trichoclada, I. trichothyrsa, I. triflora, I. truxillensis, I. tsangii, I. tsiangiana, I. tsoii, I. tugitakayamensis, I. tutcheri, I. uaramae, I. uleana, I. umbellata, I. umbellulata, I. uniflora, I. uraiensis, I. urbaniana, I. urceolatus, I. vacciniifolia, I. valenzuelana, I. velutina, I. velutinulosa, I. venezuelensis, I. venosa, I. venulosa, I. venusta, I. verisimilis, I. vesparum, I. victorinii, I. vietnamensis, I. villosula, I. virgata, I. viridis, I. vismiifolia, I. vitiensis, I. volkensiana, I. vomitoria, I. vulcanicola, I. walkeri, I. wallichii, I. walsinghamii, I. warburgii, I. wattii, I. weberlingii, I. wenchowensis, I. wenzelii, I. wightiana, I. williamsii, I. wilsonii, I. wugongshanensis, I. wuiana, I. wurdackiana, I. xiaojinensis, I. yangchunensis, I. yanlingensis, I. yunnanensis, I. yurumanguinis, I. yutajensis, I. zeylanica, I. zhejiangensis 등 수많은 종이 속한다.

2.4. 하위 종 (일부)

* 감탕나무(I. integra Thunb.)
* 갯낙상홍(I. decidua Walter)
* 광동동청목(I. kwangtungensis Merr.)
* 글라브라꽝꽝나무(I. glabra (L.) A.Gray)
* 꽝꽝나무(I. crenata Thunb.)
* 나도꽝꽝나무(I. maximowicziana Loes.)
* 낙상홍(I. serrata Thunb.)
* 넓은잎감탕나무(I. latifolia Thunb.)
* 대실흑동청목(I. macrocarpa Oliv.)
* 대팻집나무(I. macropoda Miq.)
* 동청목(I. pedunculosa Miq.)
* 류큐호랑가시나무(I. dimorphophylla Koidz.)
* 마테나무(I. paraguariensis A.St.-Hil.)
* 머틀호랑가시나무(I. myrtifolia Walter)
* 먼나무(I. rotunda Thunb.)
* 미국낙상홍(I. verticillata (L.) A.Gray)
* 미국호랑가시나무(I. opaca Aiton)
* 사천호랑가시나무(I. bioritsensis Hayata)
* 아테누아호랑가시나무(I. × attenuata Ashe)
* 완도호랑가시나무(I. × wandoensis C.F.Mill. & M.Kim)
* 유럽호랑가시나무(I. aquifolium L.)
* 조지아갯낙상홍(I. longipes Chapm. ex Trel.)
* 조지호랑가시나무(I. georgei H.F.Comber)
* 좀대팻집나무(I. micrococca Maxim.)
* 중국먼나무(I. chinensis Sims)
* 채진낙상홍(I. amelanchier M.A.Curtis ex Chapm.)
* 카신호랑가시나무(I. cassine L.)
* 콜시카호랑가시나무(I. colchica Pojark.)
* 파르주호랑가시나무(I. fargesii Franch.)
* 퍼니호랑가시나무(I. pernyi Franch.)
* 페라도감탕나무(I. perado Aiton)
* 호랑가시나무(I. cornuta Lindl. & Paxton)
* 화중호랑가시나무(I. centrochinensis S.Y.Hu)
* 히말라야호랑가시나무(I. dipyrena Wall.)

3. 특징

감탕나무속은 전 세계의 온대 및 아열대 지역에 널리 분포하는 나무, 관목, 덩굴 식물을 포함한다. 상록수 또는 낙엽성 잎과 눈에 띄지 않는 꽃을 가지며, 제3기에 그 분포 범위가 더 넓어졌고 많은 종이 월계수림 서식지에 적응했다. 해수면에서 2000m 이상 고산 지대 종에 이르기까지 분포한다.

가지가 특징이며, 매끄럽고 털이 없거나 털이 있는 작은 상록수로 이루어져 있다. 식물은 일반적으로 성장이 느리며 일부 종은 25m까지 자란다. 기준종은 린네가 기술한 유럽 호랑가시나무 Ilex aquifolium이다. 잎은 단순하고 어긋나며 광택이 나고, 종종 가시가 있는 잎 가장자리를 가진다. 눈에 띄지 않는 꽃은 녹색을 띤 흰색이며, 네 개의 꽃잎을 가지고 있다. 일반적으로 암수딴그루이며, 수꽃과 암꽃은 다른 식물에 핀다.

Ilex의 작은 열매는 종종 장과로 불리지만, 기술적으로는 핵과이다. 색상은 빨간색에서 갈색, 검은색까지 다양하며, 드물게 녹색이나 노란색을 띤다. "씨앗 뼈"는 각각 최대 10개의 씨앗을 포함한다. 일부 종은 처녀생식으로 열매를 맺는다. 열매는 겨울에 익으므로, 열매의 밝은 빨간색과 광택이 나는 녹색 상록수 잎 사이에서 겨울 색상 대비를 제공한다. 따라서 특히 I. aquifolium의 잘린 가지는 크리스마스 장식에 널리 사용된다. 열매는 일반적으로 인간에게 약간 독성이 있으며, 섭취 시 구토와 설사를 유발할 수 있다. 그러나 특정 조류 및 기타 동물의 먹이원이 되며, 씨앗을 퍼뜨리는 데 도움이 된다.

감탕나무속은 다음 세 개의 아속으로 나뉜다:

*Ilex 아속 Byronia, 기준종은 Ilex polypyrena
*Ilex 아속 Prinos, 12종
*Ilex 아속 Ilex, 나머지 종들

캘리포니아에서 브리티시컬럼비아에 이르는 북아메리카 서해안을 따라 상업적으로 재배되는 영국 호랑가시나무 (Ilex aquifolium)는 토착 숲 서식지로 빠르게 확산되어 그늘에서 번성하고 토착 종을 몰아낸다. 워싱턴 주 유해 잡초 관리 위원회의 모니터링 목록에 올라 있으며, 포틀랜드에서는 Class C 침입 식물로 지정되어 있다.

4. 분포

감탕나무속은 전 세계의 다양한 기후에 분포한다. 대부분의 종은 열대와 아열대 지역에 서식하며, 온대 지역에도 전 세계적으로 분포한다. 종의 가장 큰 다양성은 아메리카와 동남아시아에서 발견된다.

유럽에서는 감탕나무속이 고전적으로 명명된 호랑가시나무인 Ilex aquifolium 한 종으로 대표되며, 아프리카 대륙에서는 이 종과 Ilex mitis가 대표된다. 마카로네시아에서 온 Ilex canariensis와 Ilex aquifolium은 월계수 숲에서 공통 조상으로부터 기원했다. 초기에 고립된 호주에는 Ilex arnhemensis가 있다. 중국에서 자라는 204종 중 149종은 고유종이다. 스페인어권 국가와 브라질에서 경제적 중요성으로 두드러지는 종은 Ilex paraguariensis 또는 예르바 마테이다. 섬과 작은 산맥에 고유종으로 진화하고, 매우 유용한 식물이 되면서, 많은 호랑가시나무가 현재 희귀해지고 있다.

5. 역사

감탕나무속의 계통지리학은 다양한 종분화 메커니즘이 작용하는 사례를 제공한다. 감탕나무속 조상은 약 8200만 년 전 지구 질량이 곤드와나와 로라시아로 갈라지면서 나머지 Ilex와 분리되었다. 이러한 지리적 분리는 새로운 조건에 적응하기 위한 변화 과정인 이소성 종분화를 일으켰다. 시간이 지남에 따라 호랑가시나무 속의 생존 종은 서로 다른 생태적 지위에 적응하면서 생식적 격리가 발생하였고, 이는 생태적 종분화의 한 예이다. 플리오세에 약 500만 년 전 산 형성은 풍경을 다양화하고 속 내에서 종분화를 위한 새로운 기회를 제공했다.

화석 기록에 따르면 Ilex 계통은 백악기가 끝나기 전에 이미 널리 퍼져 있었다. Ilex의 독특한 꽃가루에 대한 가장 초기의 기록은 호주 오트웨이 분지의 투로니아에서 발견된다. 가장 초기의 화석 호랑가시나무 열매는 중앙 유럽의 마스트리히트절에서 알려져 있다. 분자 시계에 따르면, 현존하는 대부분의 종의 공통 조상은 약 5000만 년 전 에오세에 나타났을 가능성이 높으며, 이는 속의 더 오래된 대표자가 현재 멸종된 계통에 속함을 시사한다. Ilex sinica는 가장 기저 현존 종으로 보인다. 월계수림은 속이 더 번성했던 고신세 동안 지구의 넓은 지역을 덮었다. 2000만 년 전 신생대 동안 확장되었던 온대 활엽수 상록수림의 대부분은 약 10,000년 전 플라이스토세 말에 사라진 것으로 여겨진다. 당시 존재했던 가장 엄격한 생태적 요구 사항을 가진 많은 종은 지리적 장벽을 넘을 수 없어 멸종되었지만, 다른 종들은 극심한 추위와 건조 지역에서 충분히 멀리 떨어져 있고 해양의 영향을 받는 해안 앙클레이브, 군도 및 해안 산맥에서 잔존물 종으로 피난처를 찾았다.

6. 생태

감탕나무속의 열대 종은 특히 서식지 파괴와 남획으로 위협받는 경우가 많다. 최근 적어도 두 종의 Ilex가 멸종되었으며, 다른 많은 종도 겨우 생존하고 있다.

감탕나무속은 수많은 조류 종에게 매우 중요한 먹이며, 다른 야생 동물들도 섭취한다. 가을과 초겨울에는 열매가 단단하고 맛이 없는 것처럼 보인다. 여러 번 얼거나 서리가 내린 후 열매는 부드러워지고 맛이 순해진다. 겨울 폭풍이 몰아칠 때, 조류는 종종 감탕나무에 둥지를 틀어 보호를 받으며, 가시가 있는 잎은 포식자로부터의 방어와 먹이를 제공한다. 꽃은 때때로 쌍줄무늬밤나방(Gymnoscelis rufifasciata) 애벌레의 먹이가 된다. 감탕나무를 먹는 다른 나비목 애벌레로는 감탕나무만을 먹는 Bucculatrix ilecella와 검은날개나방(Ectropis crepuscularia) 등이 있다.

7. 이용

일부 호랑가시나무 종의 잎은 일부 문화권에서 일상적인 차를 만드는 데 사용된다. 이러한 종에는 마테 (I. paraguariensis), 일렉스 구아야사, 고정차 (Ilex kaushue), 야우폰 (I. vomitoria) 등이 있다. 갈베리(I. glabra)와 같은 다른 종의 잎은 쓴맛이 나고 구토를 유발한다. 일반적으로 호랑가시나무의 성분이나 독성에 대한 종간 변이에 대해서는 알려진 바가 거의 없다.

호랑가시나무 열매는 발효 및 증류하여 오드비를 생산한다.
많은 호랑가시나무 종은 온대/유럽 정원 및 공원에서 관상 식물로 널리 사용되며, 특히 다음과 같다.
*I. aquifolium(유럽 호랑가시나무)
*I. crenata(호랑가시나무)
*I. verticillata(윈터베리)
호랑가시는 종종 울타리로 사용된다. 가시 잎은 관통하기 어렵고, 가지치기와 모양 만들기에 적합하다. 수백 종의 잡종과 재배 품종이 정원용으로 개발되었으며, 그중에는 매우 인기 있는 "하이클레어 호랑가시나무", Ilex × altaclerensis (I. aquifolium × I. perado)와 "푸른 호랑가시나무", Ilex × meserveae (I. aquifolium × I. rugosa)가 있다. I. × meserveae Blue Prince 및 Blue Princess는 왕립 원예 협회의 정원 공로상을 받았다. 또 다른 잡종은 Ilex × koehneana이며, 'Chestnut Leaf' 품종이 있다.

독성

감탕나무는 카페인산, 카페오일 유도체, 카페오일쉬키미산, 클로로겐산, 페룰로일퀴닌산, 퀘르세틴, 퀴닌산, 캠페롤, 탄닌, 루틴, 카페인, 테오브로민, 일리신을 함유할 수 있다.

감탕나무 열매는 구토와 설사를 유발할 수 있으며, 특히 밝은 빨간색 열매에 유혹된 아이들이 우발적으로 섭취하는 경우에 위험하다. 20개 이상의 열매를 섭취하면 어린이에게 치명적일 수 있다. 잎 또한 섭취 시 설사, 메스꺼움, 구토, 위장 및 장 문제를 일으킬 수 있다. 감탕나무는 애완동물과 가축에게도 독성이 있을 수 있다.

7.1. 독성

감탕나무는 카페인산, 카페오일 유도체, 카페오일쉬키미산, 클로로겐산, 페룰로일퀴닌산, 퀘르세틴, 퀴닌산, 캠페롤, 탄닌, 루틴, 카페인, 테오브로민, 일리신을 함유할 수 있다.

감탕나무 열매는 구토와 설사를 유발할 수 있으며, 특히 밝은 빨간색 열매에 유혹된 아이들이 우발적으로 섭취하는 경우에 위험하다. 20개 이상의 열매를 섭취하면 어린이에게 치명적일 수 있다. 잎 또한 섭취 시 설사, 메스꺼움, 구토, 위장 및 장 문제를 일으킬 수 있다. 감탕나무는 애완동물과 가축에게도 독성이 있을 수 있다.

8. 문화

유럽 호랑가시나무( Ilex aquifolium)는 크리스마스에 흔히 언급되며, "그리스도의 가시나무"라고도 불린다. 많은 서방 기독교 문화권에서 호랑가시나무는 화환이나 크리스마스 카드와 같은 크리스마스 장식에 사용된다. 중세 시대부터 이 식물은 기독교 상징을 지녔으며, 전통적인 크리스마스 캐롤 "호랑가시나무와 아이비"에서 호랑가시나무는 예수를, 아이비는 성모 마리아를 나타낸다. 앤지 모스텔러는 크리스마스에 호랑가시나무를 기독교적으로 사용하는 것에 대해 잎의 날카로움은 예수의 가시 면류관을, 붉은 열매는 피 방울을, 잎의 모양은 불꽃을 닮아 하나님의 불타는 사랑을 나타낸다고 설명한다.

문장학에서 호랑가시나무는 진실을 상징한다.

드루이드들은 "호랑가시나무 잎은 악령으로부터 보호해준다"고 여겼다.

해리 포터 소설에서 호랑가시나무는 해리의 지팡이 재료이다.